Szkolenie okresowe BHP - jak często, dla kogo, kto zwolniony

TL;DR

Szkolenie okresowe BHP powtarza pracownik już zatrudniony, żeby odświeżyć i zaktualizować wiedzę o bezpieczeństwie pracy. Częstotliwość zależy od grupy stanowisk: stanowiska robotnicze - nie rzadziej niż raz na 3 lata (przy pracach szczególnie niebezpiecznych raz w roku), administracyjno-biurowe - raz na 6 lat, a kierownicy, inżynieryjno-techniczni i służba BHP - raz na 5 lat. Pierwsze szkolenie okresowe trzeba przeprowadzić w ciągu 6 lub 12 miesięcy od rozpoczęcia pracy. Część pracowników administracyjno-biurowych jest z okresowego szkolenia zwolniona. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

W skrócie: co ile lat szkolenie okresowe BHP

• Stanowiska robotnicze: nie rzadziej niż raz na 3 lata (przy pracach szczególnie niebezpiecznych - raz w roku).
• Pracodawcy i osoby kierujące pracownikami: nie rzadziej niż raz na 5 lat.
• Stanowiska inżynieryjno-techniczne: nie rzadziej niż raz na 5 lat.
• Pracownicy służby BHP: nie rzadziej niż raz na 5 lat.
• Stanowiska administracyjno-biurowe: nie rzadziej niż raz na 6 lat (część zwolniona - patrz niżej).

Podstawa prawna

• Kodeks pracy art. 237(3) - obowiązek przeszkolenia pracownika w zakresie BHP przed dopuszczeniem do pracy oraz prowadzenia szkoleń okresowych; szkolenie odbywa się w czasie pracy i na koszt pracodawcy.
• Rozporządzenie MGiP z 27.07.2004 w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. 2004 nr 180 poz. 1860 z późn. zm.) - rodzaje, częstotliwość, formy i program szkoleń.
• Kodeks pracy art. 237(3) § 2(2) - zwolnienie części pracowników administracyjno-biurowych ze szkolenia okresowego (przepis dodany od 1 stycznia 2019 r.).

Szkolenie wstępne a okresowe - różnica

• Wstępne - przed dopuszczeniem do pracy. Składa się z instruktażu ogólnego (przepisy BHP, zasady w zakładzie, pierwsza pomoc) oraz instruktażu stanowiskowego (zagrożenia na konkretnym stanowisku).
• Okresowe - powtarzane w trakcie zatrudnienia, aby zaktualizować wiedzę i umiejętności. To o nim jest ten poradnik.

Jak często - częstotliwość wg stanowiska

Rozporządzenie określa minimalną częstotliwość (szkolenie przeprowadza się nie rzadziej niż co podany okres):

Podane okresy to wartości maksymalne między szkoleniami - pracodawca może szkolić częściej, np. gdy zmienią się warunki pracy albo pojawią nowe zagrożenia.

Termin pierwszego szkolenia okresowego

Pierwsze szkolenie okresowe organizuje się od rozpoczęcia pracy na danym stanowisku:

• do 12 miesięcy - dla stanowisk robotniczych i pozostałych pracowników,
• do 6 miesięcy - dla pracodawców i osób kierujących pracownikami oraz stanowisk, dla których program przewiduje wcześniejszy termin.

Kto jest zwolniony ze szkolenia okresowego

Od 1 stycznia 2019 r. z okresowego szkolenia BHP zwolnieni są pracownicy administracyjno-biurowi, gdy przeważający rodzaj działalności pracodawcy mieści się w grupie, dla której ustalono nie wyższą niż trzecia kategoria ryzyka w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy. Zwolnienie nie działa, jeśli ocena ryzyka zawodowego wykaże, że szkolenie okresowe jest konieczne (art. 237(3) § 2(2) KP).

Z pierwszego szkolenia okresowego można też zwolnić pracownika, który przedstawi aktualne zaświadczenie o odbyciu wymaganego szkolenia okresowego u innego pracodawcy na stanowisku tego samego rodzaju.

Forma szkolenia - czy można e-learningiem

• Stanowiska robotnicze - szkolenie okresowe prowadzi się w formie instruktażu, na podstawie programu opracowanego dla danego stanowiska (nie w formie samego e-learningu).
• Pozostałe grupy (kierownicy, inżynieryjno-techniczni, administracyjno-biurowi, służba BHP) - dopuszczalne jest samokształcenie kierowane, czyli m.in. kurs e-learningowy z materiałami i konsultacją, zakończony egzaminem.

Każde szkolenie okresowe kończy się egzaminem sprawdzającym, a pracownik otrzymuje zaświadczenie wg wzoru; jego odpis trafia do dokumentacji pracowniczej.

Najczęstsze błędy przy szkoleniach okresowych

• Liczenie terminu od daty zatrudnienia, a nie od ostatniego szkolenia - kolejne szkolenie okresowe liczy się od poprzedniego, nie od przyjęcia do pracy.
• Automatyczne zwalnianie wszystkich biur - zwolnienie pracowników administracyjno-biurowych działa tylko przy kategorii ryzyka pracodawcy nie wyższej niż trzecia i może je uchylić ocena ryzyka zawodowego.
• E-learning dla stanowisk robotniczych - dla nich wymagana jest forma instruktażu, samo samokształcenie kierowane nie wystarczy.
• Brak zaświadczenia w aktach - odpis zaświadczenia o odbyciu szkolenia powinien trafić do dokumentacji pracowniczej; jego brak to problem przy kontroli PIP.
• Pilnowanie terminów w Excelu - przy większej załodze łatwo przeoczyć wygasające szkolenie; to najczęstsza przyczyna dopuszczenia do pracy bez ważnego szkolenia.

Co grozi za brak aktualnego szkolenia

Dopuszczenie pracownika do pracy bez wymaganego szkolenia BHP to naruszenie obowiązków pracodawcy. Zgodnie z Kodeksem pracy art. 283 § 1 za wykroczenia przeciwko prawom pracownika, w tym w zakresie BHP, grozi kara grzywny od 1 000 do 30 000 zł. Brak aktualnych szkoleń należy też do nieprawidłowości stwierdzanych podczas kontroli Państwowej Inspekcji Pracy.

FAQ

Jak często jest szkolenie okresowe BHP dla pracownika biurowego?

Dla stanowisk administracyjno-biurowych szkolenie okresowe przeprowadza się nie rzadziej niż raz na 6 lat - o ile pracownik nie jest z niego zwolniony ze względu na kategorię ryzyka pracodawcy.

Co ile jest szkolenie BHP na stanowisku robotniczym?

Nie rzadziej niż raz na 3 lata, a przy pracach szczególnie niebezpiecznych raz w roku.

Kiedy pracownik musi mieć pierwsze szkolenie okresowe?

W ciągu 12 miesięcy od rozpoczęcia pracy (stanowiska robotnicze i pozostali) albo 6 miesięcy (pracodawcy i osoby kierujące pracownikami).

Czy pracownik biurowy zawsze jest zwolniony ze szkolenia okresowego?

Nie. Zwolnienie dotyczy pracowników administracyjno-biurowych, gdy przeważająca działalność pracodawcy mieści się w grupie o kategorii ryzyka nie wyższej niż trzecia. Jeśli ocena ryzyka zawodowego wykaże potrzebę, szkolenie okresowe jest wymagane mimo to.

Czy szkolenie okresowe BHP można zrobić online?

Dla większości grup (kierownicy, inżynieryjno-techniczni, administracyjno-biurowi, służba BHP) tak - w formie samokształcenia kierowanego (e-learning) zakończonego egzaminem. Stanowiska robotnicze wymagają formy instruktażu.

Kto płaci za szkolenie BHP i czy odbywa się w godzinach pracy?

Szkolenia BHP odbywają się w czasie pracy i na koszt pracodawcy (Kodeks pracy art. 237(3) § 3).

Podsumowanie

Kluczowe liczby: robotnicze - 3 lata (szczególnie niebezpieczne - 1 rok), kierownicy, inżynieryjno-techniczni i służba BHP - 5 lat, administracyjno-biurowe - 6 lat, pierwsze szkolenie okresowe do 6 lub 12 miesięcy od startu. Część biurowych jest zwolniona, ale ocena ryzyka może to zmienić. Najprościej nie zgubić terminów, gdy system sam przypomina o wygasających szkoleniach i trzyma zaświadczenia w aktach pracownika.

Zobacz moduł Szkolenia BHP | Ocena ryzyka zawodowego | Umów konsultację